Antyczna, Szekspirowska i romantyczna koncepcja tragizmu

Tytułowy bohater ?Makbet? Williama Szekspir. był rycerzem i sługą na dworze król Dunkan, który jest władcą Szkocji. Za jego panowania państwo rozwija się, władca zwycięża wrogów, mimo że zdarzają się zdrajcy (jak tan Kawdoru). Makbet wraz z przyjacielem, Bankiem, są dowódcami wojsk Dunkana, walecznymi żołnierzami i wiernymi patriotami. Po tym, jak obaj przyjaciele spotykają wiedźmy, które przepowiadają Makbetowi królewską przyszłość, Makbet zaczyna dążyć do władzy. Za namowami żony, Lady Makbet, która pobudza kiełkujące w Makbecie niemoralne żądze, bohater dokonuje zbrodni. We własnym domu zabija on Dunkana, zrzuca winę na służących, a potem na synów króla. Ci muszą uciekać ze Szkocji, przez co Makbet, krewny Dunkana, zostaje królem…. Główny bohater musi jednak zacierać ślady zbrodni. Zleca zabójstwo Banka, swego przyjaciela. Ponadto napada i morduje rodzinę jednego z wiernych lordów dawnego króla ? Makdufa. Makduf podejrzewa bowiem zdradę Makbet. i również jest zmuszony schronić się w Anglii.

Krwawe, tyrańskie rządy Makbeta, tracącego powoli zmysły, mają zostać szybko ukrócone. Prawda powoli wychodzi na jaw, kiedy na dworze angielskim lordowie analizują wydarzenia przeszłe i obecne w ich ojczyźnie. Zabicie rodziny Makdufa przesądza o wyruszeniu wojsk angielskich pod wodzą Siwarda na Szkocję. Dochodzi do bitwy szkocko-angielskiej. Makbet ma niewielu ludzi po swojej stronie. Większa część panów Szkocji przyłączyła się do Siwarda i synów Dunkana. Tuż przed rozpoczęciem walk umiera Lady Makbet, którą dotknęło obłąkanie. Makbet, któremu wiedźmy przepowiedziały koniec, gdy poruszy się las Birnam i przebije go miecz człowieka nie narodzonego z kobiety, polega na polu bitwy. Zabija go Makduf, który został wyjęty z łona matki przez lekarzy przed upływem dziewięciu miesięcy. Las Birnam poruszył się natomiast, kiedy wojska angielskie zamaskowały się gałęziami i podchodziły pod zamek Dunzynan. Władza zostaje przywrócona prawowitemu następcy tronu, synowi Dunkana, Malkolmowi. Nowy król zapowiada lepsze czasy dla Szkocji i powrót sprawiedliwości.
Tragizm Makbet. ukazuje dzieje człowieka, który zbagatelizował wewnętrzne dyrektywy moralne i przestał panować nad swym losem, człowieka, który utracił samego siebie.

Zarówno Antygona, Makbet jak i Konrad Wallenrod wykazują pewne podobieństwa i różnice. Podobieństwa tych bohaterów polegają na powtarzaniu się takich cech, jak indywidualność postaci, konflikt między jej dążeniami a siłami wyższymi lub otoczeniem, skazanie bohatera z góry na przegraną, silne emocje szarpiące jego wnętrzem oraz finalna katastrofa. Natomiast różnice, które dostrzegam to przede wszystkim podatność na zmiany. Istotną różnicę widzimy również w kwestii wolnej woli ? o ile nad Antygoną ciąży fatum i musi mu się podporządkować, o tyle pozostali bohaterowie mają nieograniczone pole działania. Ich jedyną granicą jest sumienie. W wymienionych utworach zauważyć można również zmianę koncepcji tragizmu. W ?Antygonie? źródłem śmierci bohaterki było jej przeznaczeni czyli fatum. W ?Konradzie Wallenrodzie. bohater wybrał obowiązek wobec państwa a nie miłość do ukochanej. Natomiast w ?Makbecie? bohater miał wybór między dobrem a złem. Za namowami żony wybrał zła drogę.

Bibliografia i plan ramowy

Temat: Antyczna, Szekspirowska i romantyczna koncepcja tragizmu. Porównaj, zestawiając wybrane utwory.
I Literatura podmiotu
1.Sofokles ?Antygona? Wydawnictwo Zielona Sowa, Kraków 2004, ISBN 83-7389-238-9
2.Adam Mickiewicz ?Konrad Wallenrod. Wydawnictwo Czytelnik, Warszawa 1973
3.Wiliam Szekspir ?Makbet? Wydawnictwo Łódzkie, ISBN 83-218-0386-5

II Literatura przedmiotu

1.Encyklopedia Popularna PWN, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa, ISBN 83-01-10416-3
2.Jerzy Starnawski ?Antygona? Sofoklesa, Wydawnictwo Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 1983, ISBN 83-02-01418-4
3.Stanisław Sierotwiński ?Słownik terminów literackich? Wydawnictwo- Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław 1986
4. Jarosław Komorowski ?Makbet? Williama Shakespeare`a, Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 1989, ISBN 83-02-03660-9

III Ramowy plan wypowiedzi

Teza: Różne koncepcje tragizmu w literaturze.

1.Określenie problemu.

?Dlaczego wybrali drogę, która doprowadziła ich do śmierci.
?Czym jest ?tragizm?
?Co to jest ?koncepcja tragizmu?

2.Kolejność prezentowanych argumentów.

a)Omówienie ?Antygony?
?Krótkie streszczenie
?Na czym polega tragizm Antygony?

b)Omówienie ?Konrada Wallenroda?
?Krótkie streszczenie
?Na czym polega tragizm Konrada Wallenroda?

c)Omówienie ?Makbeta?
?Krótkie streszczenie
?Na czym polega tragizm Makbeta?

3.Wnioski
?Porównanie trzech postaci (podobieństwa i różnice)
?Porównanie trzech koncepcji: antycznej, romantycznej i szekspirowskiej (podobieństwa i różnice)

IV Materiały pomocnicze

?plansza ze zdjęciami bohaterów

Jesteś tu: motyw katastrofy, motyw tragizmu

Strony: 1 2